TÜRKİYE CUMHURİYETİ MADENİ PARALAR

Cumhuriyet döneminin ilk madeni paraları 12 Şubat 1340 (1924) tarih ve 411 sayılı kanun uyarınca, 3 Ağustos 1924 tarihinde basılmaya başlanmış ve gereksinimler doğrultusunda yıllar yılı sürerek günümüze kadar gelmiştir. Altın paraları saymayacak olursak, 1924 yılından 1982 yılı sonuna kadar 12 ayrı değerde, 10 para, 1/2 kuruş, 1 kuruş, 2.1/2 kuruş veya 100 para, 5 kuruş, 10 kuruş, 25 kuruş, 50 kuruş, 100 kuruş veya 1 lira, 2.1/2 lira, 5 lira, 10 lira olmak üzere toplam 224 adet değişik şekil ve nitelikte madeni para basılmış ve geçirilen ekonomik dönemlere göre bunlardan yararlanmaya çalışılmıştır. Bu paraların değerlerine göre hangi yıllarda bastırılmış olduklarını kronolojik olarak (tarih sırasına göre) hazırlanan ve bir ek halinde sizlere sunulan bu sayfa sayesinde kolaylıkla izleyebilirsiniz. Bir para koleksiyoncusu için çok gerekli olan bu envanter listesinin, bir kopyasını her zaman yanınızda taşımanız, belki de ilk göreviniz olacaktır. Çünkü, bu liste, size her yönü ile ışık tutacak, yol gösterecek ve koleksiyonunuzun tamamlanmasına yardımcı olacaktır.

Ülkemizdeki madeni paraların basımında genellikle, altın, gümüş, bakır, alüminyum, nikel gibi madenler ile beraber bronz (bakır - kalay karışımı), pirinç (bakır - çinko karışımı) ve akmonital (demir-krom-magnezyum-silisyum karışımı) alaşımlar kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminde basılan madeni paraları Nümismatik kategorisinde genel olarak. Altın Paralar, Gümüş Paralar, Diğer Madeni Paralar olmak üzere

Şimdilik konumuzun dışında kalan altın paralar ve diğer madeni paralar için gerekli Nümismatik bilgiler, ileriki zamanlarda ansiklopedik bilgi olarak sizlere sunulacaktır.

Gümüş Paralar İlk defa 1934 yılında basımına başlanan gümüş paraları, ön yüzlerindeki belirgin kompozisyonlara ve de özelliklerine göre de üç ayrı kategoride toplamak gerekir.

Atatürk Portreli Gümüş Paralar

Bu sınıfa giren tüm paraların içerdikleri gümüş oranları binde 830 olup, diğer bir deyimle, gümüş değeri olarak 830 ayardır. Tamamının ön yüzlerinde Atanın sola bakan bir portresi, arka yüzlerinde ise paranın değeri ve basım yılı yer almıştır. 100 kuruşluk gümüş paraların basımında, gereksinmeler gereği, birkaç kez yeni kalıplar kullanıldığından, Cumhuriyet döneminin, kuşkusuz bu en güzel ve anlamlı parasının bazı varyeteleri ortaya çıkmıştır. Örneğin, arka yüzde yer alan yıldızın 100 rakamının ve kuruş yazısının, bol miktarda bulunan 100 kuruşluklardakilere oranla daha büyük ve kalın oldukları göze çarpmaktadır. Bu şekildeki gümüş 100 kuruşluklar piyasada yüksek fiyattan satılmakta ve alıcı bulmaktadır. Bu gibi hallerde Nümismatiklerin, bilinçli ve dikkatli olmaları gerekmektedir. Ata portreli gümüş paraları, cins, değer, yıl olarak belirten liste aşağıda gösterilmiştir.
 

İsmet İnönü Portreli Gümüş Paralar
 

Bu gümüş paralarda, bundan önce açıkladığımız Atatürk portreli gümüş paralar gibi 830 ayarındadır. Ön yüzlerinde ise İsmet İnönü'nün sola bakan bir portresi ve arka yüzlerinde de paranın değeri ve basım yılı bulunmaktadır. Bu sınıfta yer alan iki adet gümüş paranın, özellik ve nitelikleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
 

Ayyıldızlı Gümüş Paralar
 

Bu gümüş paralar, bundan önceki sınıflarda yer alan gümüş paralara oranla, içerdikleri gümüş yönünden daha düşük değerdedirler. Yani Ayyıldızlı gümüş paraların ayarları binde 600 dür. Bu paralara Ayyıldızlı denmesinin nedeni, ön yüzlerinde Atatürk ve İnönü'nün portreleri yerine, paranın tam orta kısmında sola bakan bir Ayyıldız resminin bulunmasındandır. Diğer bir özelliği de, basım tarihinin ön yüzde yer almasıdır. Arka yüzlerinde ise, paranın değeri ve defne dallarından oluşan bir çelenk bulunur. İkinci Dünya Savaşının bitimini izleyen 1947 yılında, dünya ülkelerinin büyük bir bölümünde olduğu gibi Türkiye'de de ciddi bir ekonomik bulanım ve enflasyon baş göstermiştir. Bu nedenle Cumhuriyet döneminin son gümüş paraları olan bu paraların, hem gramaj olarak ağırlıkları ve hem de gümüş ayarları oldukça düşük tutulmuştur. Bu sınıfa giren gümüş paraların özellik ve nitelikleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
 

Böylece, Cumhuriyet dönemi madeni paralarının bir bölümünü oluşturan GÜMÜŞ PARALAR kısmını elimizden geldiği ve dilimizin döndüğü kadar sizlere anlattık. Öyle zannediyorum ki, bu paraların koleksiyonunu yapacak Nümismatiklere yeterince ışık tuttuk. Diğer taraftan, bu işe hemen başlayacak bir para koleksiyoncusu, işin en zor ve külfetli tarafının 16 adedi bulan bu gümüş paralar bölümü olduğu da hatırdan çıkartmamalıdır. Bu kısım tamamlandıktan sonra, diğer madeni paraların koleksiyonunu yapmak hem ucuz ve hem de çok kolay ve zevkli olacaktır.